Bipolar bozukluk, uzun dönem takip gerektiren ancak düzenli tedaviyle dönemlerin önlenebildiği bir duygudurum bozukluğudur. Bu sayfada değerlendirme, tedavi ve takip sürecini özetledim.
Bipolar bozuklukta tedavinin amacı yalnızca içinde bulunulan dönemi düzeltmek değildir. Asıl hedef, yeni dönemlerin önüne geçmek ve kişinin iş, aile ve sosyal yaşamını sürdürebilmesidir. Bu nedenle bipolar bozukluk tedavisi, hekim ile hastanın yıllar boyunca birlikte yürüttüğü bir süreçtir.
Bipolar bozukluğun ne olduğu, kimlerde görüldüğü ve tanının nasıl konduğu hakkında ayrıntılı bilgiyi blog yazılarımda bulabilirsiniz: Bipolar Duygudurum Bozukluğu Nedir?, Bipolar Bozukluk Kimlerde Görülür? ve Bipolar Bozukluk Tanısı Nasıl Konur?
1. Değerlendirme nasıl yapılır?
Bipolar bozukluk tanısı, kişinin geçmişteki duygudurum dönemlerinin ayrıntılı olarak gözden geçirilmesine dayanır. Birçok hasta ilk kez depresif dönemde başvurur ve geçmişteki hafif taşkınlık (hipomani) dönemleri fark edilmemiş olabilir. Bu nedenle muayeneye, mümkünse sizi yakından tanıyan bir yakınınızla gelmeniz değerlendirmeye önemli katkı sağlar.
Tedaviye başlamadan önce ve tedavi süresince, kullanılacak ilaçlara göre böbrek ve tiroid fonksiyonları gibi kan tetkikleri istenir.[1]
2. Bipolar bozukluk nasıl tedavi edilir?
Bipolar bozukluk tedavisi, içinde bulunulan döneme (mani, hipomani, depresyon ya da karma dönem) ve uzun dönem korumaya göre planlanır.[1][2]
- Duygudurum düzenleyiciler: Lityum, valproat, karbamazepin ve lamotrijin gibi ilaçlar tedavinin temelini oluşturur.
- Atipik antipsikotikler: Mani ve bipolar depresyonda, ayrıca koruyucu tedavide kullanılabilen ilaçlardır.
- Psikoeğitim: Hastalığın seyrini, erken uyarı belirtilerini ve ilaçların düzenli kullanımının önemini anlamak, kılavuzlarda tedavinin bir parçası olarak önerilir.[1]
- Psikoterapi: Uygun hastalarda bilişsel davranışçı terapi (BDT) ilaç tedavisine eklenebilir.
Bipolar depresyonda antidepresanların tek başına kullanılması, mani dönemini tetikleme riski nedeniyle kılavuzlarda önerilmez.[1]
2.1 Depresif dönemde ek seçenekler
Parlak ışık tedavisi, bipolar depresyonda ilaç tedavisine ekleme olarak kullanılabilir. TMS ve derin TMS'nin bipolar depresyonda kullanımına ilişkin bilimsel çalışmalar bulunmaktadır. Bu tedaviler için karar, hastanın durumu bireysel olarak değerlendirilerek verilir. Ayrıntılar için TMS ve Derin TMS Tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
3. Uzun dönem takip nasıl yapılır?
Bipolar bozuklukta düzenli takip, yeni dönemlerin önlenmesinde temel unsurdur. Takip görüşmelerinde duygudurum, uyku düzeni, ilaç yan etkileri ve yaşam koşullarındaki değişiklikler değerlendirilir.
Lityum, valproat ve karbamazepin kullanan hastalarda ilaç kan düzeyi düzenli olarak izlenir. Kan düzeyinin hem etkinlik hem de güvenlik açısından belirli bir aralıkta tutulması gerekir.[1][2] Kan tetkikleri, tercih ettiğiniz sağlık kuruluşunda yaptırılabilir.
4. Erken uyarı belirtileri
Her hastanın erken uyarı belirtileri farklıdır. Takip sürecinde bu belirtileri birlikte tanımlamak, olası bir dönemin erken fark edilmesini sağlar. Sık görülen erken belirtiler şunlardır:
- Uyku ihtiyacında azalma ya da artma
- Konuşmada hızlanma, düşüncelerin hızlanması
- Alışılmadık harcamalar veya plan yapma
- Sosyal ortamlardan çekilme, ilgi kaybı
- Belirgin sinirlilik
Belirgin taşkınlık, gerçeklik değerlendirmesinde bozulma, kendine ya da başkalarına zarar verme riski veya intihar düşünceleri varsa randevu beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın veya en yakın hastanenin acil servisine başvurun.
Randevu ve bilgi için
Aşağıdaki numaradan arayarak ya da WhatsApp mesajı göndererek randevu alabilir, merak ettiklerinizi sorabilirsiniz.
Kaynaklar
- Yatham LN, Kennedy SH, Parikh SV, et al. Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) and International Society for Bipolar Disorders (ISBD) 2018 guidelines for the management of patients with bipolar disorder. Bipolar Disord. 2018;20(2):97-170.
- National Institute for Health and Care Excellence. Bipolar disorder: assessment and management (CG185). 2014, güncelleme 2023.
Bu sayfa yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; kişisel tanı, tedavi veya tıbbi tavsiye yerine geçmez. Hazırlayan: Uzm. Dr. İsmail Buçgün, Psikiyatri Uzmanı. Son güncelleme: Ekim 2026.