DEHB çocuklukta başlayan, ancak birçok kişide erişkinlikte de süren bir nörogelişimsel bozukluktur. Bu sayfada erişkin DEHB'nin belirtilerini, tanı ve tedavi sürecini özetledim.
Toplantılarda dikkatinizi toplamakta zorlanıyor, işleri son ana bırakıyor, eşyalarınızı sık sık kaybediyor ve bunu yıllardır "dağınıklık" olarak açıklıyorsanız, bu durum erişkin DEHB ile ilişkili olabilir. Erişkin DEHB, çoğu zaman ilk kez yetişkinlikte, iş veya ilişki sorunları ortaya çıktığında fark edilir.
Muayenehanede yalnızca 18 yaş ve üzeri hastalar değerlendirilmektedir. 18 yaş altındaki çocuk ve ergenler için çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanlarına başvurulmalıdır.
1. Erişkin DEHB nedir?
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtileriyle seyreden, belirtilerin çocuklukta başladığı bir nörogelişimsel bozukluktur.[1] Çocuklukta DEHB tanısı alan kişilerin bir bölümünde belirtiler erişkinlikte de sürer. Erişkinlikte hareketlilik genellikle azalır; dikkat, planlama ve dürtü kontrolü güçlükleri ön plana çıkar.[2]
2. Erişkin DEHB'nin belirtileri nelerdir?
- Dikkati sürdürmede güçlük, kolay dağılma
- İşleri başlatmada ve bitirmede zorlanma, erteleme
- Zamanı planlamada ve düzen kurmada güçlük
- Eşyaları, randevuları ve görevleri sık unutma
- İç huzursuzluk, uzun süre yerinde oturmakta zorlanma
- Sözü kesme, sırasını beklemekte zorlanma
- Düşünmeden karar verme, ani harcamalar
Bu belirtiler zaman zaman herkeste görülebilir. DEHB'den söz edebilmek için belirtilerin çocukluktan beri sürmesi ve birden fazla alanda (iş, ev, ilişkiler) belirgin güçlüğe yol açması gerekir.[1]
3. Tanı nasıl konur?
Erişkin DEHB tanısı, ayrıntılı bir psikiyatrik görüşmeyle konur. Görüşmede çocukluk dönemine ait bilgiler önemlidir; mümkünse ilkokul karneleri veya aileden alınan bilgiler değerlendirmeye katkı sağlar. Gerekli görülen hastalarda tanıyı desteklemek amacıyla psikometrik ve nöropsikolojik testler uygulanabilir.
Depresyon, anksiyete bozuklukları, bipolar bozukluk, uyku bozuklukları ve madde kullanımı da dikkat sorunlarına yol açabilir veya DEHB'ye eşlik edebilir. Bu nedenle ayırıcı tanı, değerlendirmenin önemli bir parçasıdır.[2]
4. Erişkin DEHB nasıl tedavi edilir?
Kılavuzlarda erişkin DEHB tedavisi için ilaç tedavisi ve psikososyal yaklaşımlar birlikte tanımlanmıştır.[2][3]
- İlaç tedavisi: Uyarıcı (stimülan) ve uyarıcı olmayan ilaçlar kullanılır. İlaç seçimi, eşlik eden hastalıklar, kalp-damar sağlığı ve olası yan etkiler değerlendirilerek yapılır. Tedavi süresince tansiyon, nabız ve kilo izlenir.[3]
- Bilişsel davranışçı terapi (BDT): Zaman yönetimi, planlama ve erteleme gibi günlük güçlüklerle baş etme becerilerinin geliştirilmesine yardımcı olabilir.
- Psikoeğitim: DEHB'nin nasıl bir bozukluk olduğunu anlamak, kişinin kendine yönelik suçlayıcı tutumlarını azaltmasına ve gündelik düzenini yeniden kurmasına katkı sağlayabilir.
Randevu ve bilgi için
Aşağıdaki numaradan arayarak ya da WhatsApp mesajı göndererek randevu alabilir, merak ettiklerinizi sorabilirsiniz.
Kaynaklar
- American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.
- Kooij JJS, Bijlenga D, Salerno L, et al. Updated European Consensus Statement on diagnosis and treatment of adult ADHD. Eur Psychiatry. 2019;56:14-34.
- National Institute for Health and Care Excellence. Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management (NG87). 2018, güncelleme 2019.
Bu sayfa yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; kişisel tanı, tedavi veya tıbbi tavsiye yerine geçmez. Hazırlayan: Uzm. Dr. İsmail Buçgün, Psikiyatri Uzmanı. Son güncelleme: Ekim 2026.