Kaygı, herkesin yaşadığı ve çoğu zaman işlevsel bir duygudur. Günlük yaşamı kısıtlayacak düzeye ulaştığında ise tedavi edilebilen bir anksiyete bozukluğundan söz edilir. Bu sayfada değerlendirme ve tedavi sürecini özetledim.
Kaygının ne zaman normal sayıldığını ve ne zaman bir bozukluğa dönüştüğünü Anksiyete Nedir? Ne Zaman Bozukluk Olur? başlıklı yazımda ayrıntılı olarak anlattım. Bu sayfada ise başlıca anksiyete bozukluklarını ve tedavi sürecini özetliyorum.
1. Başlıca anksiyete bozuklukları
- Yaygın anksiyete bozukluğu: Gündelik pek çok konu hakkında, kontrol edilmesi güç ve en az altı aydır süren aşırı endişe. Huzursuzluk, kas gerginliği, uyku sorunları ve çabuk yorulma eşlik edebilir.[1]
- Panik bozukluk: Çarpıntı, nefes darlığı, terleme, titreme ve ölüm ya da kontrolü kaybetme korkusuyla seyreden ani panik atakları ve yeni atak olacağına dair sürekli endişe.
- Sosyal anksiyete bozukluğu: Başkaları tarafından değerlendirilme, utanç duyma veya küçük düşme korkusu nedeniyle sosyal ortamlardan kaçınma.
- Özgül fobiler: Belirli bir nesne veya duruma (yükseklik, kapalı alan, hayvanlar, kan) karşı yoğun ve orantısız korku.
- Agorafobi: Kaçmanın ya da yardım almanın zor olabileceği yerlerde bulunmaktan korkma ve bu yerlerden kaçınma.
2. Değerlendirme nasıl yapılır?
Psikiyatrik muayenede kaygının türü, başlangıcı, tetikleyen durumlar ve kaçınma davranışları değerlendirilir. Anksiyete belirtileri tiroid hastalıkları, kalp ritim bozuklukları, kafein veya bazı ilaçların kullanımı gibi tıbbi nedenlerle de ortaya çıkabileceğinden, gerekli görülen hastalarda kan tetkikleri istenebilir. Anksiyete bozukluklarına sıklıkla depresyon eşlik ettiği için bu açıdan da değerlendirme yapılır.
3. Anksiyete bozuklukları nasıl tedavi edilir?
Kılavuzlarda anksiyete bozuklukları için tanımlanan temel tedavi seçenekleri psikoterapi ve ilaç tedavisidir.[2] Seçim, belirtilerin şiddetine ve hastanın tercihine göre birlikte yapılır.
3.1 Bilişsel davranışçı terapi (BDT)
BDT, anksiyete bozukluklarında etkinliği en çok araştırılmış psikoterapi yöntemlerindendir.[2] Kaygıyı sürdüren düşünce kalıplarını fark etmeyi ve kaçınılan durumlarla aşamalı olarak yüzleşmeyi hedefler.
3.2 İlaç tedavisi
Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) ve serotonin-noradrenalin geri alım inhibitörleri (SNRI), kılavuzlarda anksiyete bozukluklarında ilk sırada önerilen ilaç gruplarıdır.[2] Bu ilaçlar bağımlılık yapmaz; etkileri birkaç hafta içinde ortaya çıkar.
Benzodiazepin grubu ilaçlar, bağımlılık ve tolerans gelişme riski nedeniyle kılavuzlarda yalnızca kısa süreli ve sınırlı durumlarda kullanılması önerilen ilaçlardır.[2]
4. Tedavi ne kadar sürer?
İlaç tedavisinde belirtiler düzeldikten sonra tedavinin bir süre daha sürdürülmesi, nüks riskini azaltmak için önerilir. Psikoterapide seans sayısı kişiden kişiye değişir. Tedavinin sonlandırılması, hekimle birlikte planlanarak yapılmalıdır.
Randevu ve bilgi için
Aşağıdaki numaradan arayarak ya da WhatsApp mesajı göndererek randevu alabilir, merak ettiklerinizi sorabilirsiniz.
Kaynaklar
- American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.
- National Institute for Health and Care Excellence. Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113). 2011, güncelleme 2020.
Bu sayfa yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; kişisel tanı, tedavi veya tıbbi tavsiye yerine geçmez. Hazırlayan: Uzm. Dr. İsmail Buçgün, Psikiyatri Uzmanı. Son güncelleme: Ekim 2026.