OKB, istenmeyen düşünceler ve bunları yatıştırmaya yönelik tekrarlayıcı davranışlarla seyreden, tedavi edilebilen bir hastalıktır. Bu sayfada belirtileri ve kılavuzlarda yer alan tedavi seçeneklerini özetledim.
Kapıyı kilitlediğinizi bildiğiniz hâlde dönüp yeniden kontrol ediyorsanız, ellerinizi saatlerce yıkıyorsanız ya da zihninize istemediğiniz düşünceler girdiğinde onları nötrleştirmek için belirli hareketleri tekrarlıyorsanız, bu döngü OKB'nin bir parçası olabilir. Çoğu kişi bu düşüncelerin aşırı olduğunu bilir, ama bu bilgi onları durdurmaya yetmez.
1. OKB nedir?
Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), obsesyonlar (istemsizce zihne gelen, rahatsızlık veren düşünce, dürtü veya imgeler) ve kompulsiyonlar (bu rahatsızlığı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı davranış veya zihinsel eylemler) ile seyreden bir psikiyatrik hastalıktır.[1] Bu döngü günde saatlerce zaman alabilir ve iş, ilişkiler ve günlük yaşam üzerinde belirgin bir yük oluşturabilir.
2. OKB'nin belirtileri nelerdir?
OKB'de sık görülen obsesyon ve kompulsiyon örnekleri:
- Bulaşma ve kirlenme kaygısı: Tekrarlayan el yıkama, temizlik
- Şüphe ve kontrol: Kapı, ocak, kilit gibi şeylerin defalarca kontrol edilmesi
- Simetri ve düzen: Eşyaların belirli bir düzende olması gerekliliği
- Zarar verme düşünceleri: Kişinin kendisine ya da sevdiklerine zarar vereceğine dair istenmeyen düşünceler
- Dini veya cinsel içerikli istenmeyen düşünceler
- Zihinsel ritüeller: Sayma, belirli sözcükleri tekrar etme, dua etme
Bu düşünceler kişinin isteklerini ya da karakterini yansıtmaz. OKB'de yaşanan sıkıntı, tam da bu düşüncelerin kişinin değerleriyle çelişmesinden kaynaklanır.
3. Değerlendirme nasıl yapılır?
Psikiyatrik muayenede obsesyon ve kompulsiyonların türü, günlük yaşama etkisi ve eşlik eden depresyon veya anksiyete gibi durumlar değerlendirilir. Belirtilerin şiddetini ölçmek ve tedavi sürecinde değişimi izlemek için gerekli görülen hastalarda psikometrik ölçekler kullanılabilir.
4. OKB nasıl tedavi edilir?
Kılavuzlarda OKB için tanımlanan temel tedavi seçenekleri ilaç tedavisi ve bilişsel davranışçı terapidir.[2] Tedavi planı, belirtilerin şiddetine ve önceki tedavilere göre belirlenir.
4.1 İlaç tedavisi
OKB'de seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) ve klomipramin kullanılır. OKB'de ilaç dozları depresyon tedavisine göre çoğunlukla daha yüksektir ve etkinin ortaya çıkması daha uzun sürebilir.[2] Yeterli yanıt alınamayan hastalarda güçlendirme tedavileri değerlendirilebilir.
4.2 Bilişsel davranışçı terapi (BDT)
OKB için kılavuzlarda önerilen psikoterapi yöntemi, maruz bırakma ve tepki önleme tekniğini içeren bilişsel davranışçı terapidir.[2] Bu yöntemde kişi, kaygı yaratan durumlarla aşamalı olarak karşılaşırken kompulsiyonu yapmamayı öğrenir.
4.3 Derin TMS
Derin TMS, 2018'de OKB tedavisinde FDA onayı almıştır. Onaya temel oluşturan çok merkezli, randomize, plasebo kontrollü çalışmada derin TMS'nin OKB belirtileri üzerindeki etkisi incelenmiştir.[3] Derin TMS, ilaç ve psikoterapiyle yeterli düzelme sağlanamayan uygun hastalarda değerlendirilebilen bir seçenektir. Ayrıntılı bilgi için TMS ve Derin TMS Tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
Randevu ve bilgi için
Aşağıdaki numaradan arayarak ya da WhatsApp mesajı göndererek randevu alabilir, merak ettiklerinizi sorabilirsiniz.
Kaynaklar
- American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR). Washington, DC: APA; 2022.
- National Institute for Health and Care Excellence. Obsessive-compulsive disorder and body dysmorphic disorder: treatment (CG31). 2005.
- Carmi L, Tendler A, Bystritsky A, et al. Efficacy and safety of deep transcranial magnetic stimulation for obsessive-compulsive disorder: a prospective multicenter randomized double-blind placebo-controlled trial. Am J Psychiatry. 2019;176(11):931-938.
Bu sayfa yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; kişisel tanı, tedavi veya tıbbi tavsiye yerine geçmez. Hazırlayan: Uzm. Dr. İsmail Buçgün, Psikiyatri Uzmanı. Son güncelleme: Ekim 2026.